كوهستانش بسيار است . درشت و شيرين مىشود . بادغيس بادغيس كه يكى از توابع هرات است جنگلى از پسته دارد . انواع زراعت در اين ولايت از ديم و آب مىشود . گندم و جو [ و ] برنج بسيار مىكارند كه حمل به ولايات ديگر كنند . پنبه و ابريشم زياد به عمل مىآورند . مردمش افغان و فارس زبان ، افاغنه اصلشان عرب [ و ] از اولاد خالدند . هردو طايفه زياد رشيد و متهوّر ، بيشتر خلقش خوش‌صورت ، گندمگون ، خوش‌مو ، مهربان ، بسيار عيّاش ، باده‌پرست ، حشيش دوست [ و ] متعصب [ اند ] . باد صد و بيست روزه ازجمله غرايب همه ساله بلا خلاف پانزدهم جوزا از سمت شمال باد وزد تا پنج روز بسيار شديد است . « 6 » بعد از [ 213 آ ] پنج روز سبك شود . مستمرا يك ساعت قبل از مغرب تا يك ساعت بعد از مغرب [ و ] يك ساعت قبل از طلوع آفتاب تا يك ساعت بعد از طلوع آفتاب هيچ باد نيست . تمام شب نسيمى است ، به‌طورى كه شمع را نكشد . از يك ساعت بعد از طلوع ، باد بقاعده وزد . يك ساعت قبل از ظهر ، تا يك ساعت بعد از ظهر تند شود . باز ملايم گردد ، تا يك ساعت پيش از غروب قطع شود . صد و بيست روز تمام اين باد شمال به‌همين رسم و قاعده هست ، بدون تخلف و زياد و كم . « 7 » سمت غربى شهر ارگ محكمى دارد . بناهاى عالى آنجا در وسط بازار شهر چهار سوقى است بزرگ ، زير آن چهار سوق آب‌انبارى

--> ( 6 ) . « ياقوت ، كه گويد دهستان روستايى در بادغيس است ، اضافه مىكند كه اصل اين اسم بادخيز است ، چون باد بسيار در آنجا مىوزد » . ( همان كتاب ، ص 441 ) . ( 7 ) . آسياهاى بادى بسيار ساخته ، موجود دارند كه در اين ايام وزيدن باد در كار است . ( حاشيهء متن ) .